Skip to: site menu | section menu | main content

ΚΕΝΤΡΟ ΜΑΘΗΣΗΣ

ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗΣ

 

 

 


4/1/2012

 

Επιθετικότητα σε παιδιά προσχολικής ηλικίας: 

Όταν μιλάμε για επιθετικότητα στην προσχολική ηλικία εννοούμε την κάθε ενέργεια που αποσκοπεί στο να προκαλέσει «ζημιά» και πόνο στον άλλο ή τον ίδιο τον εαυτό. Μπορεί να είναι επίθεση σωματική ή λεκτική.

Συναντάμε συχνά επιθετική συμπεριφορά στα νήπια (2,5- 6 ετών) καθώς είναι ένα φυσιολογικό σημείο στην ανάπτυξη κάθε οργανισμού. Υπάρχουν δύο είδη επιθετικότητας-η εχθρική και η συντελεστική επιθετικότητα. Το πρώτο είδος, η  εχθρική, πρόκειται για την επιθετικότητα που συνοδεύεται με αρνητικά συναισθήματα και είναι κατά κάποιου. Το δεύτερο είδος, πρόκειται για την επιθετικότητα της διεκδίκησης. Η επιθετικότητα σε αυτήν την περίπτωση αποσκοπεί στην διατήρηση ή απόκτηση κάποιου δικαιώματος ή πράγματος.

Το σημαντικό που έχουμε να προσέξουμε στην φάση της επιθετικότητας (τέλος 1ου χρόνου μέχρι 4 ετών περίπου) είναι η ένταση, η πηγή της πρόκλησής της, η διαχείρισή της.

Ας τα δούμε πιο αναλυτικά:

Η ένταση της επιθετικότητας εξαρτάται από τα δύο επόμενα-την πηγή και τη διαχείριση. Αναπτυξιακά, θεωρούμε πιο έντονη φάση αυτή των 2 ετών του παιδιού. Στα 2-3 έτη του αρχίζει να γίνεται επιθετικό κυρίως προς τους γονείς. Έπειτα, στη φθίνουσα πορεία του, γύρω στα 3-4 έτη του παιδιού η επιθετικότητα μπορεί να στραφεί και στα αδέλφια ή στα συνομήλικα παιδιά.

Η πηγή-η αρχική αιτία της επιθετικότητας σχετίζεται σύμφωνα με δύο απόψεις ή σε ενδογενή αίτια ή είναι αποτέλεσμα μάθησης. Η πρώτη θεωρία καλύπτει την αναπτυξιακή θεώρηση ότι η ανάπτυξη γίνεται μόνο επιθετικά. Η δεύτερη θεωρία, της μάθησης, σχετίζεται με το περιβάλλον και τις προσλαμβάνουσες που έχει το παιδί να μιμηθεί. Έτσι, έχουμε επιθετικότητα όταν, πχ, και οι γονείς είναι επιθετικοί. Η επίθεση γεννά επίθεση. Επίσης, έχουμε επιθετικότητα όταν οι γονείς έχουν χαλαρή ή πολύ έντονη πειθαρχία και παρουσιάζουν τιμωρίες ή μεγάλες ανοχές σε κάποια σκανταλιά των νηπίων τους.

Οι γονείς για να διαχειριστούμε την επιθετική συμπεριφορά των νηπίων μας ας έχουμε τα εξής κατά νου. Αρχικά, να τσεκάρουμε ποια ώρα της μέρας είναι. Τα νήπια γίνονται επιθετικά όταν νυστάζουν, πεινάνε ή έχουν απλά κουραστεί. Επίσης, όταν εκτίθενται σε διαφορετικές από τις καθιερωμένες τους κοινωνικές συνθήκες. Παράδειγμα, όταν υπάρχουν επισκέψεις, πολλά άτομα, ένα πάρτι και άλλα. Ας λάβουμε υπόψη μας όλους τους παράγοντες που μπορούν να ερεθίσουν το παιδί μας.

Στη συνέχεια, ας τα βοηθήσουμε τις δύσκολες ώρες να τα απασχολήσουμε με κάτι δημιουργικό χωρίς επιπλήξεις ή ποινές ενώ ταυτόχρονα ανακουφίζουμε το παιδί μας από ότι το δυσκολεύει. Παράδειγμα, αν το παιδί πεινάει όσο φτιάχνω το φαγητό του το βάζω να συμμετέχει ώστε να ξεχαστεί και να δημιουργεί ως τη στιγμή να ανακουφίσει την πείνα του.

Αν παρόλες τις προσπάθειές μου, η επιθετικότητα επιμένει σημαίνει ότι η πηγή της είναι θέμα μίμησης συμπεριφοράς. Σε αυτή την περίπτωση ανατρέχω στον τρόπο που εγώ συμπεριφέρομαι στο παιδί μου ή στο πώς βλέπει το παιδί το ζευγάρι γονέων να συμπεριφέρεται μεταξύ του.  Αν παραμένει δυσανάλογη η επιθετικότητα στο παιδί μου τότε μιλάμε για κάποια ένδειξη παθολογίας οπότε και είναι απαραίτητη η επίσκεψή σε παιδοψυχολόγο.

Για τη διαχείριση της επιθετικής συμπεριφοράς ας χρησιμοποιήσουμε το οικολογικό μοντέλο, δηλαδή, ας λάβουμε υπόψη μας όλα τα στοιχεία που περιβάλλουν το νήπιο-οικογένεια, σχολείο, συνομήλικοι, μέσα μαζικής ενημέρωσης. Βέβαια, ας μην ξεχνάμε τη σημαντική συμβολή της ιδιοσυγκρασίας στην επιθετικότητα.

Κλείνοντας, το πιο σημαντικό στοιχείο για να διαχειριστούμε την επιθετική  συμπεριφορά είναι ενισχύσουμε τα θετικά στοιχεία του παιδιού μας. Έτσι, αποσιωπώντας την επιθετικότητα το παιδί θα βρει νέους τρόπους έκφρασης των συναισθημάτων του.

 


  •  

    Θετική Διατύπωση:

     

    Σε συνάρτηση με το θέμα (επιθετικότητα στην προσχολική ηλικία) είναι σημαντικό να αναφερθούμε στη θετική διατύπωση. Η θετική διατύπωση-ο τρόπος που απευθυνόμαστε στα παιδιά μας-είναι και η βάση για τα καλά και υγιή όρια στη σχέση μας με τα παιδιά μας, αλλά και η βάση για μια καλή συνεργασία μαζί τους εφ’ όρου ζωής.

    Τα «μυστικά» της θετικής διατύπωσης σχετίζονται με τα παρακάτω:

    Ας αποφύγουμε τα ΜΗΝ, ΔΕΝ.

    Ας αποφύγουμε την Προστακτική.

    Ας αποφύγουμε τον επιτακτικό τόνο στη φωνή μας.

    Ας επιβραβεύουμε συχνά, αποφεύγοντας το «αλλά…».

    Ας μιλάμε σε  α΄ενικό à «Νιώθω θυμό με τη ζημιά που έγινε» ΑΝΤΙ «Είσαι απρόσεκτος». Αυτό θα μας επιτρέψει να δίνουμε έμφαση στα συναισθήματα τα δικά μας χωρίς να κατηγορούμε τα παιδιά μας και έτσι θα αναπτύξουμε τη συναισθηματική νοημοσύνη και την ενσυναίσθηση (καταννοώ τι αισθάνονται οι άλλοι) του παιδιού.

    Επίσης, είναι σημαντικό να επικεντρωνόμαστε στους λόγους που θέλουμε κάτι από τα παιδιά μας. Το γιατί δίνει το λόγο. à « Θέλω να κάτσεις ήσυχος-η ΓΙΑΤΙ έχω να δουλέψω».

    Τα νήπια χρειάζονται από εμάς:

    Να είμαστε ακριβείς

    Να είμαστε σύντομοι

    Να δείχνουμε σεβασμό

    Να επιμένουμε για την επίπτωση που έχει σε εμάς η κατάσταση

    Να ακούμε αλλά και να μιλάμε

    Όλα τα παραπάνω θα μας βοηθήσουν να δώσουμε  στα παιδιά μας αποδοχή ΑΝΕΥ ΟΡΩΝ ΟΧΙ ΑΝΕΥ ΟΡΙΩΝ. Γιατί μόνο έτσι, αντανακλάται ο σεβασμός και η εμπιστοσύνη στο πρόσωπο του παιδιού μας. Και χτίζεται η καλή σχέση.

    Βασικά μυστικά για να πετύχουμε τη θετική διατύπωση είναι

    • Να μένουμε ήρεμοι
    • Να αφήσουμε να έχουν πρωτοβουλία¨
    • Να είναι ξεκάθαροι οι κανόνες που θεσπίζονται καθώς αυτό θα βοηθήσει να ανεβάσει την αυτό-εκτίμησή του το νήπιο.

    ΑΣ μην ξεχνάμε, ςέα παιδί πραγματικά θυμωμένο δείχνει να θέλει βοήθεια από εμάς.

    Ας κάνουμε το λεγόμενο καθρέφτισμα συναισθήματος, λοιπόν, λέγοντάς του «είσαι πραγματικά θυμωμένος»…έτσι, εκείνο λεκτικοποιεί και αναγνωρίζει τα συναισθήματα του.

     

                                                          Σχετική  Βιβλιογραφία:

     

    Philipps, A. « Όταν λέμε «όχι». Γιατί είναι σημαντικό για τους γονείς και το παιδί;». Εκδόσεις Πατάκης

    Ντινκμεγιερ, Ν., Μακ –Κει, Γ. , Κάρλσον, Τ., Μπίτι, Ν., «Βασικές αρχές παραδοχής –ενθάρρυνσης, πειθαρχίας &σχέσεων γονέων –εφήβων». Εκδόσεις Θυμάρι

    Rogge, J,-U. «Τα παιδιά χρειάζονται όρια-τα έχουν ανάγκη». Εκδόσεις Θυμάρι

    Curran, D. « κουραστήκατε να μαλώνετε με τα παιδιά σας;». Εκδόσεις Ωρίων

    Gray,J. «Γονείς και παιδιά, Ζητήματα Επικοινωνίας». Εκδόσεις Φυτράκη

    Herbert, M. « τα όρια στη συμπεριφορά των παιδιών». Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα

    Stoppard, M. «Ερωτήσεις που κάνουν τα παιδιά και πώς να απαντήσετε». Εκδόσεις: Μίνωας

    Quilliam, S. « Η γλώσσα του παιδιού». Εκδόσεις Έσοπτρον.

     


     

    Μυστικά Ορίων και Εφαρμογές Κανόνων στο σπίτι:

    Για να μιλήσουμε για όρια στην οικογένεια,  ας ξεκινήσουμε από το γεγονός ότι τα παιδιά ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ όρια και αν δεν τους τα βάλουμε  με μορφή κανόνων,  θα τα ζητήσουν με επιτακτικό τρόπο, σε μια άλλη εξελικτική φάση, αυτή της εφηβείας.

    Πιο συγκεκριμένα, ας ξεκινήσουμε με την εξελικτική πορεία των ορίων.

    Όταν τα παιδιά μας πρωτοέρχονται στο σπίτι, νεογέννητα, εμείς μπαίνουμε στου βρέφους τα όρια, ικανοποιώντας τις ανάγκες τους ΟΤΑΝ εκείνα μας υποδείξουν.

    Μεγαλώνοντας, αρχίζουμε και θέτουμε εμείς χρονικά όρια στο βρέφος ώστε να μπορεί να μπει «σε μια σειρά», σχετικά κυρίως με το γεύμα και τον ύπνο του.  Στην πορεία, τα όρια παύουν να είναι χρονικά και γενικεύονται τόσο στη συμπεριφορά του βρέφους όσο και στην αλληλεπίδρασή του με το περιβάλλον του.

    Έπειτα, όσο το παιδί μπαίνει στη νηπιακή ηλικία (2.5-6 ετών) τα όρια αλλάζουν μορφή, καθώς έχει εμπλουτιστεί η αλληλεπίδραση του νηπίου με το περιβάλλον χάρη στην κατάκτηση του βαδίσματος αλλά και της ομιλίας. Έτσι, οι γονείς θέτουμε νέου τύπου όρια τα οποία εμπεριέχουν και την συνέπεια (θετική μορφή «τιμωρίας).

    Το πρώτο βασικό μυστικό για να τεθούν τα όρια είναι η εφαρμογή της συνέπειας. Η συνέπεια, είναι η λογική ακολουθία μιας συμπεριφοράς η οποία παραβαίνει κανόνες. Εδώ, λοιπόν, καταλαβαίνετε, ότι για να χρησιμοποιήσουμε σωστά τη συνέπεια είναι προαπαιτούμενο να έχουμε θέσει κανόνες στο παιδί μας.

    Πώς θα μπορούμε να θέσουμε συνέπειες αν δεν υπάρχει συμφωνία; Η οποία συμφωνία θα ισχύει ξανά μόνο αν δοθεί μια συνέπεια. Όπως, αν πέσει ένα παιδί, θα χτυπήσει (έστω και λίγο) έτσι, αν πατηθεί μια συμφωνία (οι κανόνες) θα υπάρξει συνέπεια.

    Τα βασικά μυστικά των ορίων, λοιπόν, είναι τρία. Η θέσπιση κανόνων, οι συνέπειες όταν καταπατηθούν οι κανόνες και το τρίτο είναι η θετική διατύπωση.

    Για την θετική διατύπωση θα αφιερώσουμε χωριστή παρουσίαση. Συνοπτικά, αναφέρουμε ότι αποφεύγουμε την προστακτική έγκλιση, το β’ ενικό, τα μη και δεν. Αυτό εξυπηρετεί τους σκοπούς μου. Δηλαδή, το παιδί μου καταλαβαίνει τι θέλω από εκείνο χωρίς να έχω ρήξη στη σχέση μου μαζί του.

     

    Παράδειγμα:

    «Σωτήρη, μην πατάς στα νερά γιατί θα πέσεις».--> «Σωτήρη,  ας παίξουμε το παιχνίδι πατώ στα στεγνά σημεία!!».

    «Ηλία, διάβασε αλλιώς δεν θα παίξεις».--> «Ηλία, ας οργανωθούμε. Όποιος τελειώσει πρώτος τη δουλειά του, εγώ τα πιάτα κι εσύ το διάβασμα, θα έχει ένα δώρο».

    Για να εφαρμόσω τους κανόνες στο σπίτι (και τα όρια) είναι πολύ σημαντικό να τους έχω οργανώσει. Κυρίως, στη νηπιακή και τη σχολική ηλικία (6-12 ετών) είναι σημαντικό να δημιουργήσουμε μαζί με τα παιδιά μας τους κανόνες, και να τους έχουμε οργανωμένους σε ένα όμορφο χαρτόνι ή χαρτί στο δωμάτιο του παιδιού. Επίσης, είναι σημαντικό (κυρίως στη σχολική ηλικία) να συζητάμε με τα παιδιά μας και τις συνέπειες που θα τεθούν. Στη νηπιακή ηλικία, λόγω του απρόβλεπτου της ηλικίας, δεν συζητάμε τις συνέπειες απλά προειδοποιούμε όταν καταπατηθεί ο κανόνας και δίνουμε διπλή επιλογή.

    « Ή θα φας όλο το φαγητό σου ή θα μείνεις νηστικός». Φυσικά, το συνοδευτικό ύφος είναι σημαντικό να είναι ήρεμο και με κατανόηση.

    Προσπαθήστε τα!!!


    αρχή σελίδας

     

     

    Αρχική|Δραστηριότητες|Ο χώρος μας|Επικοινωνία

  • © 2010 Κέντρο Μάθησης & Εξέλιξης