Skip to: site menu | section menu | main content

ΚΕΝΤΡΟ ΜΑΘΗΣΗΣ

ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗΣ

 

 

 


10/10/2011

Ο Κοινωνικός αποκλεισμός αρχίζει από το σχολείο

...Τα τελευταία χρόνια το πεδίο του αποκλεισμού έχει διευρυνθεί περιλαμβάνοντας τη συστηματική παρακολούθηση και μελέτη διαφόρων πληθυσμιακών κατηγοριών που εμφανίζουν συμπτώματα αποκλεισμού.

...Τα δεδομένα επιβεβαιώνουν ότι η συνεχής αυξητική τάση του αριθμού των παντός είδους αποκλεισμένων πηγαίνει παράλληλα και αντιφατικά προς την οικονομική ανάπτυξη και συσσώρευση πλούτου. Πρόκειται για δομικό φαινόμενο και η δομικότητα αυτή έχει συμβάλει ουσιαστικά στη σημερινή παγκόσμια οικονομική κρίση.

... Ας σταθούμε όμως στο θέμα της σχολικής όψης του αποκλεισμού που φυσικά έχει άμεση σχέση με τη σχολική αποτυχία. Η σχολική αποτυχία πριν από τη δεκαετία του 1960 δε συνιστούσε στην Ελλάδα, και όχι μόνο, κοινωνικό πρόβλημα. Γι΄αυτό προτεινόταν το σχολείο, ιδιαίτερα της μέσης εκπαίδευσης, να γίνει αυστηρότερο και να απορρίπτει περισσότερους μαθητές για να διασφαλίζει ένα υψηλό επίπεδο γνώσεων και δεξιοτήτων. Κανένας δε συνέδεε τη σχολική αποτυχία και απόρριψη των μαθητών με την κοινωνική προέλευσή τους. Το φαινόμενο της άνισης επίδοσης αποδιδόταν σε διαφορά κλίσεων, βιολογικών διαφορών και ψυχοϊατρικών προβλημάτων. Κατά τη δεκαετία του 1960 εισήλθαν στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση και άρχισαν να ασκούν λίγο αργότερα έντονη πίεση και προς το Πανεπιστήμιο, υψηλά ποσοστά παιδιών των μέχρι τότε αποκλεισμένων από αυτό κοινωνικών κατηγοριών. Με μια σειρά μεταρρυθμίσεων το σχολείο αναπροσάρμοσε το πρόγραμμά του ώστε να το καταστήσει περισσότερο προσιτό . Μείωσε τις ώρες διδασκαλίας των αρχαίων ελληνικών και κατέστησε πιο επιεική τα κριτήρια εσωτερικών προαγωγών.

...Από έρευνες καθηγητών βγαίνει το συμπέρασμα ότι η κοινωνική προέλευση των μαθητών προσδιορίζει ως έναν μεγάλο βαθμό όχι μόνο την επίδοσή τους αλλά και τις κοινωνικές τους σχέσεις με τους άλλους μαθητές. ΄Ετσι μαθητές της Στης τάξης Δημοτικών Σχολείων χωρίστηκαν σε τρεις ομάδες, με βάση τη σχολική τους επίδοση. Στην Α ομάδα κατατάχθηκαν μαθητές με βαθμό 10 , στη Β ομάδα μαθητές του 8 και 9 και στη Γ ομάδα μαθητές με χαμηλότερη βαθμολογία. Οι μαθητές της Αης ομάδας είχαν υψηλή κοινωνική προέλευση, της Βης ομάδας μεσαία και της Γης ομάδας χαμηλή. Στην ερώτηση που τους απευθύνθηκε με ποιους συμμαθητές τους θα ήθελαν να διαβάζουν μαζί, να παίζουν, να κάνουν παρέα και με ποιους δε θα ήθελαν η απόρριψη των μαθητών της Αης ομάδας ήταν 15% , ενώ της Γης ομάδας έφτασε το 62%. Επομένως για τους μαθητές της Γης ομάδας ο αποκλεισμός από το σχολείο είναι διπλός: απορρίπτονται και από το σχολείο γιατί δεν ανταποκρίνονται στα κριτήριά τους, απορρίπτονται και από τους συμμαθητές τους ως «ανεπιθύμητοι» . ΄Οσοι αποτυγχάνουν στο σχολείο βρίσκονται στον προθάλαμο του κοινωνικού αποκλεισμού. Η σχολική αποτυχία, επειδή αφορά τουλάχιστον το 30% του μαθητικού πληθυσμού, καθίσταται σημαντικότατο κοινωνικό πρόβλημα, ιδιαίτερα σε περιόδους αυξημένης ανεργίας, αφού οδηγεί αργά ή γρήγορα σε ζώνες εργασιακής αβεβαιότητας, κοινωνικής ευπάθειας και κοινωνικού αποκλεισμού.

...Το σχολείο οφείλει να στοχεύει στην καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού και να μεριμνά ώστε κάθε παιδί να απολαμβάνει τα δικαιώματά του στη μόρφωση, για να αναπτυχθεί ως ελεύθερος και δημοκρατικός πολίτης. Πιο συγκεκριμένα: -Να αξιοποιείται το υλικό από το Αναλυτικό πρόγραμμα σχετικά με τη διευκρίνιση των βασικών εννοιών : αποκλεισμός, διάκριση, δικαιώματα, φτώχεια και άλλα. -Να οργανώνονται ομάδες διαλόγου και προβληματισμού για τον τρόπο οργάνωσης της σχολικής ζωής, έτσι ώστε να προλαμβάνεται η σχολική αποτυχία και ο κοινωνικός αποκλεισμός. -Να επιδιώκεται η κατανόηση των εννοιών «φτώχεια» και «κοινωνικός αποκλεισμός» με βιωματικό τρόπο όπως για παράδειγμα με υπόδυση ρόλων, συγγραφής μικρών θεατρικών έργων και ανέβασμα παραστάσεων, διεξαγωγή ερευνών ή διαθεματικών εργασιών με θέμα τον κοινωνικό αποκλεισμό. - Να μελετώνται χαρακτηριστικές περιπτώσεις φτώχειας π.χ χώρες της Αφρικής. - Να παρακολουθούν οι μαθητές σχετικές ταινίες και να γίνεται συζήτηση. -Να προωθούνται σχολικά έντυπα, ώστε αυτά να αποτελέσουν βήμα για να αναδειχθεί μέσα από αυτά η σημασία της αποτροπής του κοινωνικού αποκλεισμού για μια δημοκρατική κοινωνία. -Να διοργανώνονται σεμινάρια ή και παιδαγωγικές συνεδρίες με ανάλογα θέματα. -Τέλος, οι εκπαιδευτικοί να είναι ευαίσθητοι και να λαμβάνουν όλα τα μέτρα ώστε να μη θίγονται μαθητές οι οποίοι υφίστανται ήδη τον κοινωνικό αποκλεισμό με διάφορους τρόπους όπως η φτώχεια. υναίσθημα της ζήλιας και μαθαίνουμε να το από-ενοχοποιούμε. 

  •  



     

    αρχή σελίδας

     

     

    Αρχική|Δραστηριότητες|Ο χώρος μας|Επικοινωνία

  • © 2010 Κέντρο Μάθησης & Εξέλιξης